الشيخ رسول جعفريان
1207
رسائل حجابيه (فارسى)
جواب اين است كه اگر پوشانيدن چهره واجب بود شايسته بود آن را به عنوان مثال ذكر كنند چنانكه در عرف ما كه بنابر لازم دانستن پوشانيدن چهره است مسألهء پوشش را به « رو گرفتن » تعبير مىكنند و رمزش اين است كه قسمتى كه در عمل بيشتر ممكن است مكشوف باشد همان چهره است و وقتى پوشانيدن آن بيان شود وجوب پوشانيدن قسمتهاى ديگر به طريق اولى فهميده مىشود . و اما پوشانيدن ساير قسمتهاى بدن عملا مورد ابتلا نبوده است و شكى در عدم جواز آن وجود نداشته كه مورد سؤال واقع شود . ج . در مورد مملوك : لا بأس ان يرى المملوك الشّعر و السّاق « 1 » . جايز است كه غلام به مو و ساق خانمى كه مالك اوست نگاه كند . در روايت ديگر در مورد خواجگان ( كه ممكن است مملوك هم نباشند ) سؤال شده است : محمّد بن اسماعيل بن بزيع قال : سألت ابا الحسن الرّضا عليه السلام عن قناع الحرائر من الخصيان . فقال : كانوا يدخلون على بنات ابى الحسن عليه السلام و لا يتقنّعن . قلت : و كانوا احرارا ؟ قال : لا . قلت : فالاحرار يتقنّع منهم ؟ قال : لا « 2 » . محمد بن اسماعيل بن بزيع - كه او نيز از اكابر اصحاب حضرت رضا عليه السلام است - مىگويد : از حضرت رضا سؤال كردم كه آيا زنان آزاده از خواجگان بايد سر بپوشند ؟ ( در مورد كنيزان مسلّم است كه بر آنان پوشانيدن سر واجب نيست . لذا سؤال را مخصوص زنهاى آزاد قرار داده است . ) در پاسخ فرمود : نه ، خواجگان بر دختران پدرم امام موسى بن جعفر عليه السلام وارد مىشدند و آنها هم روسرى نداشتند . پرسيدم آيا آن خواجگان آزاد بودند يا برده ؟ فرمود آزاد نبودند . پرسيدم اگر آزاد باشند بايد سرها را از ايشان بپوشند ؟ فرمود : نه . در اينكه آيا خواجه و برده به زن محرم است يا نه ، در تفسير آيات بحث كرديم . اكثر فقها مىگويند محرم نيست ولى در هر حال دلالت اين روايات - و روايات زياد ديگر در اين مورد با همهء اختلافى كه از ساير جهات دارند و در كافى و وسائل و ساير كتب حديث مذكور است - بر اينكه استثناى چهره مفروغعنه و مسلّم به شمار مىرفته قابل تشكيك نيست . د . در مورد زنان اهل ذمّه « 3 » :
--> ( 1 ) . وسائل ج 3 ، ص 29 و كافى ج 5 ، ص 531 ( 2 ) . وسائل ج 3 ، ص 29 ( 3 ) . يعنى مردمى كه مسلمان نيستند ولى پيرو يكى از اديان قديم آسمانى مىباشند و در پناه دولت اسلامى